Blog JSystems - uwalniamy wiedzę!

Szukaj
KSC a dostawcy: o co zapytać firmę IT, hosting i dostawcę chmury, ankieta oceny dostawcy z 27 pytaniami
Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC) czyni łańcuch dostaw częścią systemu bezpieczeństwa firmy. Grafika streszcza, jak przełożyć ten obowiązek na pytania do dostawców.

W skrócieFirmę IT, hosting i dostawcę chmury warto zapytać o dziewięć obszarów: zabezpieczenia, dostęp do danych, podwykonawców, zgłaszanie incydentów, kopie zapasowe, ciągłość usług, lokalizację danych, testy i audyty oraz zakończenie współpracy. Podstawą jest art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o KSC. Ankietę z 27 pytaniami i oceną 0-2 pobierzesz w XLSX.

Jedno zdanie z art. 8 ustawy o KSC wyprowadza część obowiązków poza mury firmy. System zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) ma zapewniać „bezpieczeństwo i ciągłość łańcucha dostaw produktów ICT, usług ICT i procesów ICT, od których zależy świadczenie usługi” (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e). ICT to technologie informacyjno-komunikacyjne, a w praktyce firma IT, która administruje serwerami, hosting, na którym działa system zamówień, i chmura z pocztą oraz danymi. Ich słabe punkty stają się Twoim ryzykiem, które trzeba ocenić i ograniczyć.

Ustawa nie podaje listy pytań do dostawców. Dlatego przygotowaliśmy ankietę: 27 pytań w 9 obszarach, każde z wyjaśnieniem, dlaczego pytać, jakiego dowodu oczekiwać i co powinno zaniepokoić. Odpowiedzi oceniasz w skali 0-2, a wynik przekładasz na decyzję i zapisy w umowie. Czy firma w ogóle podlega ustawie, sprawdzisz w naszym przewodniku po NIS2 i ustawie o KSC.

Podmioty, które spełniały przesłanki 3 kwietnia 2026 r., wdrażają obowiązki z rozdziału 3 ustawy, w tym SZBI z bezpieczeństwem łańcucha dostaw, do 3 kwietnia 2027 r. (art. 33 ust. 1 ustawy nowelizującej z 23 stycznia 2026 r.). Ocenę dostawców warto zacząć wcześnie, bo zmiana umowy zależy także od drugiej strony.

Pobierz ankietę oceny dostawcy (XLSX) W pliku: instrukcja, skala 0-2, 27 pytań w 9 obszarach z kolumnami „dlaczego pytamy”, „oczekiwany dowód” i „sygnał ostrzegawczy” oraz arkusz z sumą punktów w każdym obszarze, liczbą zer w obszarach krytycznych i wynikiem wstępnym według progów opisanych niżej.

Skąd obowiązek pytania dostawców: art. 8 ustawy i NIS2

Podstawą jest art. 8 ustawy o KSC. Ust. 1 pkt 2 lit. e wymaga środków zapewniających bezpieczeństwo i ciągłość łańcucha dostaw, „z uwzględnieniem związków pomiędzy bezpośrednim dostawcą sprzętu lub oprogramowania a podmiotem”. Ust. 2 mówi, co wziąć pod uwagę przy wdrażaniu tych środków: podatności związane z dostawcą sprzętu lub oprogramowania, ogólną jakość jego produktów, usług i procesów ICT, wyniki skoordynowanej oceny bezpieczeństwa unijnej Grupy Współpracy oraz wyniki postępowania w sprawie uznania dostawcy za dostawcę wysokiego ryzyka (art. 67b).

Odpowiednikiem w dyrektywie NIS2 jest jej art. 21. Dyrektywa wymaga bezpieczeństwa łańcucha dostaw, „w tym aspekty związane z bezpieczeństwem dotyczące stosunków między każdym podmiotem a jego bezpośrednimi dostawcami lub usługodawcami” (art. 21 ust. 2 lit. d), oraz uwzględniania podatności każdego bezpośredniego dostawcy i ogólnej jakości jego produktów i praktyk, „w tym ich procedury bezpiecznego opracowywania” (art. 21 ust. 3). Polską firmę wiąże ustawa, ale dyrektywa dobrze pokazuje, o co w tym obowiązku chodzi.

Ministerstwo Cyfryzacji w dokumencie „Pytania i odpowiedzi” (stanowisko bez mocy prawnej, dalej MC) rozpisuje to na praktykę. W odpowiedzi 3.3 zaleca politykę łańcucha dostaw z kryteriami wyboru dostawców, postanowienia o poufności, zgłaszaniu incydentów i informowaniu o podatnościach w umowach oraz aktualny wykaz bezpośrednich dostawców z danymi kontaktowymi i listą dostarczanych produktów i usług. W odpowiedzi 3.9 dodaje, że trzeba znać swój łańcuch dostaw, a przy umowach adhezyjnych z globalnymi dostawcami wybierać tych, którzy mają certyfikację cyberbezpieczeństwa własnych produktów i usług.

Najbardziej szczegółowy wzorzec jest w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2024/2690, dalej RW 2024/2690: polityka bezpieczeństwa łańcucha dostaw, kryteria wyboru dostawców, elementy umów, monitorowanie dostawców i rejestr z punktami kontaktowymi (załącznik, pkt 5.1-5.2). Wprost stosują je tylko dostawcy chmury, centrów danych, usług zarządzanych i kilka innych rodzajów podmiotów (art. 8b ust. 1). Dla pozostałych to gotowa lista kontrolna, z której korzysta nasza ankieta. Organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa może wystąpić o dowody realizacji wymogów z art. 8 ust. 1 (art. 53 ust. 2 pkt 6), a wypełnione ankiety, rejestr dostawców i decyzje o akceptacji ryzyka mogą być takimi dowodami w obszarze łańcucha dostaw.

Skąd biorą się pytania do dostawców w ustawie o KSC: NIS2, art. 8 ustawy, RW 2024/2690, stanowiska MC i praktyka firmy
Pięć warstw od dyrektywy do umowy z dostawcą. Wiąże Cię ustawa, a pozostałe warstwy podpowiadają, jak ją wykonać.

Dostawca wysokiego ryzyka: stan na październik 2026 r. Minister właściwy do spraw informatyzacji może, po opinii Kolegium do Spraw Cyberbezpieczeństwa, uznać dostawcę sprzętu lub oprogramowania za dostawcę wysokiego ryzyka (art. 67b). Podmioty kluczowe i ważne nie wprowadzają wtedy do użytkowania objętych decyzją produktów, usług i procesów ICT, a używane wycofują najpóźniej w 7 lat od ogłoszenia decyzji w Monitorze Polskim (art. 67c ust. 1). Według przeglądu Monitora Polskiego do 9 października 2026 r. żadnej takiej decyzji nie ogłoszono, a Ministerstwo Cyfryzacji informowało 6 sierpnia 2026 r., że nie wszczęto żadnego postępowania. Procedurę zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego Prezydent RP (sprawa K 19/26, w toku). Dla ankiety wniosek jest praktyczny: lista producentów kluczowych komponentów u dostawcy pozwoli szybko sprawdzić skutki ewentualnej decyzji.

Kim w ustawie są firma IT, hosting i dostawca chmury

Ustawa definiuje kilka rodzajów dostawców, a firma zwykle korzysta z kilku naraz:

  • dostawca sprzętu lub oprogramowania - producent, upoważniony przedstawiciel, importer lub dystrybutor produktu ICT, usługi ICT lub procesu ICT (art. 2 pkt 4c). Tego pojęcia używa art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e i ust. 2,
  • dostawca usług zarządzanych - instalacja, eksploatacja i konserwacja produktów, usług i systemów przez wsparcie lub aktywną administrację u klienta albo zdalnie (art. 2 pkt 4i), czyli typowa firma IT,
  • dostawca usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa (MSSP, od ang. managed security service provider) - realizacja lub wsparcie zarządzania ryzykiem, w tym obsługa incydentów, testy, audyty i doradztwo (art. 2 pkt 4j),
  • dostawca usługi centrum przetwarzania danych - struktury do scentralizowanego hostingu i eksploatacji produktów, usług i procesów ICT wraz z zasilaniem i kontrolą środowiskową (art. 2 pkt 4h),
  • dostawca chmury obliczeniowej - usługa dająca dostęp do skalowalnego i elastycznego zbioru zasobów obliczeniowych wspólnie wykorzystywanych przez wielu użytkowników (art. 2 pkt 4e).

MC doprecyzowuje kilka granic. Usługi chmurowe obejmują infrastrukturę, platformę i oprogramowanie jako usługę (IaaS, PaaS, SaaS), ale dostawca oprogramowania w modelu SaaS bywa tylko dostawcą oprogramowania, a nie chmury (odpowiedź 1.22). Sam odsprzedawca usług chmurowych nie jest ich dostawcą (odpowiedź 1.38). Ten sam podmiot może być jednocześnie dostawcą chmury i dostawcą usługi centrum przetwarzania danych (odpowiedź 1.39), więc firma hostingowa może mieścić się w jednej albo w obu definicjach.

Dla klienta ważne jest, czy dostawca sam podlega ustawie. Dostawcy chmury i centrów przetwarzania danych są w sektorze „Infrastruktura cyfrowa”, a dostawcy usług zarządzanych i MSSP w sektorze „Zarządzanie usługami ICT” załącznika „Sektory kluczowe”. Podlegają ustawie jako średni lub duzi przedsiębiorcy (MSSP już jako mali, art. 5 ust. 1 pkt 3), ale tylko wtedy, gdy Polska jest ich głównym miejscem prowadzenia działalności, czyli tu ma siedzibę kierownik decydujący o SZBI (art. 5a ust. 3-4), albo gdy dostawca spoza UE wyznaczył przedstawiciela w Polsce (art. 5a ust. 9). Tacy dostawcy stosują środki z RW 2024/2690 (art. 8b ust. 1), więc na większość pytań z naszej ankiety powinni mieć gotowe odpowiedzi i dokumenty. Od dostawcy spoza ustawy wyegzekwujesz tylko to, co zapiszesz w umowie.

Porównanie dostawców w ustawie o KSC: firma IT, hosting i centrum danych, chmura obliczeniowa, definicje i pierwsze pytania
Trzy typy dostawców różnią się tym, co mają w rękach, i tym, czy same podlegają ustawie. Od tego zależy, od których pytań zacząć.

Model z zewnętrznym informatykiem lub MSSP, w tym to, kiedy umowa spełnia art. 14 ustawy i co zostaje po stronie zarządu, opisujemy w artykule o tym, czy outsourcing IT zwalnia zarząd z odpowiedzialności.

O co pytać w dziewięciu obszarach

Pytania w ankiecie dzielimy na dziewięć obszarów. Cztery z nich traktujemy jako krytyczne: dostęp do danych i systemów, zgłaszanie incydentów, kopie zapasowe i zakończenie współpracy. Luka w tych obszarach szybko zamienia się w problem po Twojej stronie: incydent zgłoszony po terminie, utracone dane albo usługę, której nie da się przenieść.

  • Zabezpieczenia. Jakie środki chronią usługę, kto za nie odpowiada, czy certyfikat obejmuje właśnie Twoją usługę i jak szybko dostawca instaluje poprawki. Ustawa każe uwzględniać podatności dostawcy i jakość jego usług (art. 8 ust. 2 pkt 1-2).
  • Dostęp do danych i systemów. Kto u dostawcy ma dostęp, czy konta administracyjne chroni uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA) i czy działania administratorów są rejestrowane. MC w odpowiedzi 3.3 wymienia MFA przy kontach administratorów i zaleca odbieranie dostępu osobom, które go już nie potrzebują, także personelowi dostawcy.
  • Podwykonawcy. Kto jeszcze ma dostęp do Twoich danych, czy obowiązują go te same wymagania i czy dowiesz się o zmianie. MC w odpowiedzi 3.48 wyjaśnia, że bezpieczeństwo personelu wykonawców i podwykonawców zapewnia się przez zarządzanie ryzykiem łańcucha dostaw i postanowienia umowne.
  • Zgłaszanie incydentów. To obszar z najkrótszym zegarem. Wczesne ostrzeżenie o incydencie poważnym składasz do zespołu reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego (CSIRT) niezwłocznie, najpóźniej w 24 godziny od wykrycia, a zgłoszenie najpóźniej w 72 godziny (art. 11 ust. 1 pkt 4 i 4a). MC w odpowiedzi 6.5 wskazuje, że informacja o incydencie może przyjść od dostawcy i że umowy z dostawcami powinny przewidywać niezwłoczne informowanie. Pytaj więc o liczbę godzin, kanał całodobowy i zakres danych z art. 12. Działania zarządu w pierwszych godzinach po wykryciu ataku opisujemy w artykule o tym, co zarząd robi w pierwszych godzinach incydentu.
  • Kopie zapasowe. Co dostawca kopiuje, gdzie trzyma kopie, czy są odseparowane od systemu i kiedy ostatnio odtworzył z nich dane. MC wymienia kopie zapasowe wśród mechanizmów z art. 8 ust. 1 pkt 5 lit. a (odpowiedź 3.3). Jak sprawdzić, czy z kopii da się odtworzyć działanie firmy, opisujemy w artykule o kopiach zapasowych i ciągłości działania.
  • Ciągłość usług. Czas przywrócenia usługi (RTO, od ang. recovery time objective) i maksymalna dopuszczalna utrata danych liczona w czasie (RPO, od ang. recovery point objective) w umowie o gwarantowanym poziomie usług (SLA, od ang. service level agreement), plan ciągłości dostawcy i to, co się stanie, gdy zawiedzie jego centrum danych. Skróty RTO i RPO nie występują w ustawie, ale dobrze wyrażają wymóg planów ciągłości i odtworzenia (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f).
  • Lokalizacja danych. W jakich krajach są dane, kopie i zdalne wsparcie oraz gdzie dostawca ma główne miejsce prowadzenia działalności w rozumieniu ustawy (art. 5a ust. 3-4). Poradnik NASK-PIB „Od wymagań do działania” wśród punktów do sprawdzenia wymienia wymagania co do miejsca przechowywania i przetwarzania danych.
  • Testy i audyty. Prawo do audytu albo do sprawozdań z niezależnych audytów, wyniki testów bezpieczeństwa i zobowiązanie do szybkiego przekazania dowodów, gdy zapyta organ. Organ może żądać dokumentów z terminem nie krótszym niż 7 dni (art. 53c ust. 2 pkt 5).
  • Zakończenie współpracy. Plan wyjścia: w jakim formacie i terminie odzyskasz dane i konfiguracje, kto potwierdzi usunięcie danych i kont oraz jak długo dostawca pomoże przy przejściu do następcy (RW 2024/2690, załącznik, pkt 5.1.4 lit. h).
Dziewięć obszarów pytań do dostawcy IT, hostingu i chmury w ustawie o KSC, z czterema obszarami krytycznymi
Na każdej karcie skrót pytań z obszaru. Czerwone karty oznaczają obszary krytyczne, od których zaczynamy ocenę.

Jak wygląda ankieta oceny dostawcy: 27 pytań, dowody i sygnały ostrzegawcze

Poniżej pełna treść ankiety: 27 pytań, po trzy w każdym obszarze. Te same pytania i kolumny, a do tego pola na odpowiedź dostawcy i ocenę, są w pliku XLSX do pobrania na początku artykułu. Kolumna „Dlaczego pytamy” wskazuje przepis albo dokument, z którego wynika pytanie. Każdą odpowiedź oceniasz w skali:

  • 0 - Brak odpowiedzi, odmowa albo odpowiedź, która potwierdza lukę.
  • 1 - Deklaracja bez dowodu albo rozwiązanie częściowe.
  • 2 - Pełna odpowiedź poparta dowodem, który sprawdziliśmy.
Skala oceny odpowiedzi dostawcy w ankiecie KSC: 0 brak lub odmowa, 1 deklaracja, 2 dowód, maksimum 54 punkty
Dwa punkty dostaje tylko odpowiedź z dowodem, który sprawdził oceniający. Przy 27 pytaniach maksymalny wynik to 54 punkty.

Dostawcy krytycznemu, bez którego nie świadczysz usługi, zadaj wszystkie pytania i żądaj dowodów. Pozostałym wystarczy wersja skrócona: obszary 2, 4, 5 i 9, czyli 12 pytań, a w niej każde 0 wymaga klauzuli w umowie albo decyzji o akceptacji ryzyka. Skróty w tabeli: MC to Ministerstwo Cyfryzacji, RW 2024/2690 to rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/2690 (wprost wiąże tylko podmioty z art. 8b ust. 1, dla pozostałych jest wzorcem), NIS2 to dyrektywa (UE) 2022/2555, MSSP to dostawca usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa.

PytanieDlaczego pytamyOczekiwany dowódSygnał ostrzegawczy
1. Zabezpieczenia
Jakie zabezpieczenia chronią usługę, z której korzystamy, i kto u Ciebie za nie odpowiada?Ustawa każe uwzględniać podatności dostawcy i jakość jego usług (art. 8 ust. 2 pkt 1-2 ustawy o KSC).Opis zabezpieczeń usługi, polityka bezpieczeństwa, wskazana osoba lub funkcja odpowiedzialna.Ogólniki marketingowe, brak osoby odpowiedzialnej po stronie dostawcy.
Czy masz certyfikat systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji i czy jego zakres obejmuje naszą usługę?Przy umowach adhezyjnych Ministerstwo Cyfryzacji zaleca dostawców z certyfikacją (odpowiedź 3.9), ale liczy się zakres certyfikatu.Certyfikat z zakresem i datą ważności, ostatni raport z audytu certyfikującego albo jego streszczenie.Certyfikat obejmuje inną spółkę, inną lokalizację albo inną usługę niż nasza.
W jakim terminie instalujesz poprawki bezpieczeństwa i jak postępujesz z podatnościami w swoich produktach?Liczą się podatności dostawcy (art. 8 ust. 2 pkt 1), a NIS2 wymienia też procedury bezpiecznego opracowywania (art. 21 ust. 3).Polityka aktualizacji z terminami, raport z instalacji poprawek, proces przyjmowania zgłoszeń o podatnościach.Brak terminów dla poprawek krytycznych, systemy bez wsparcia producenta.
2. Dostęp do danych i systemów
Kto u Ciebie ma dostęp do naszych danych i systemów, z jakimi uprawnieniami i skąd się łączy?Polityka kontroli dostępu obejmuje także personel dostawcy (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. n, odpowiedź MC 3.3).Lista ról i kont z uprawnieniami, zasady nadawania i odbierania dostępu.Wspólne konta administracyjne, dostęp dla całego zespołu „na wszelki wypadek”.
Czy dostęp administracyjny do naszego środowiska wymaga uwierzytelniania wieloskładnikowego (MFA)?Ustawa wymienia MFA w stosownych przypadkach (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. l), a MC wskazuje konta administratorów (odpowiedź 3.3).Raport albo zrzut konfiguracji systemu logowania, polityka dostępu zdalnego.Samo hasło przy dostępie zdalnym albo na kontach administratorów.
Czy rejestrujesz działania administratorów w naszym środowisku i jak długo przechowujesz te zapisy?Zapisy z dzienników systemów to dokumentacja operacyjna (art. 10 ust. 4) i podstawa ustalenia momentu wykrycia incydentu.Opis rejestrowania zdarzeń, okres przechowywania, przykładowy wyciąg z dziennika.Logi niedostępne dla klienta albo kasowane po kilku dniach.
3. Podwykonawcy
Z jakich podwykonawców i producentów kluczowych komponentów korzystasz przy naszej usłudze?Łańcuch dostaw obejmuje związki z dostawcami (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e), a po ewentualnej decyzji o dostawcy wysokiego ryzyka trzeba wiedzieć, czego dotyczy (art. 8 ust. 2 pkt 4).Aktualna lista podwykonawców i producentów z zakresem prac i lokalizacją.Odmowa podania listy albo odpowiedź, że lista jest zmienna i poufna.
Czy przenosisz na podwykonawców te same wymagania bezpieczeństwa, które masz wobec nas?Wzorzec z RW 2024/2690: postanowienia o podwykonawstwie w umowach z dostawcami (załącznik, pkt 5.1.4 lit. g).Wzór klauzul w umowach z podwykonawcami, wyniki ich oceny.Wymagania kończą się na umowie z nami.
Czy uprzedzisz nas o nowym podwykonawcy i czy możemy się sprzeciwić?Nowy podwykonawca zmienia ryzyko, które trzeba systematycznie szacować (art. 8 ust. 1 pkt 1).Klauzula o uprzedzeniu i prawie sprzeciwu, termin powiadomienia.Dostawca zastrzega sobie dowolne zmiany bez informacji.
4. Zgłaszanie incydentów
W jakim czasie od wykrycia zawiadomisz nas o incydencie dotyczącym naszej usługi i jakim kanałem?Wczesne ostrzeżenie składasz w 24 godziny od wykrycia (art. 11 ust. 1 pkt 4), a MC zaleca zapisanie obowiązku informowania w umowie (odpowiedź 6.5).Zapis w umowie z czasem w godzinach, całodobowy kanał kontaktu, procedura.„Niezwłocznie” bez liczby godzin, kontakt tylko w dni robocze.
Jakie informacje przekażesz nam w pierwszym zawiadomieniu, a jakie w kolejnych?Wczesne ostrzeżenie i zgłoszenie mają ustawową treść (art. 12 ust. 1 i 3).Wzór zawiadomienia z polami: moment wystąpienia i wykrycia, wpływ, przyczyna, działania.Tylko informacja „awaria usługi” bez szczegółów.
Czy przekażesz dane do sprawozdania końcowego i będziesz współpracować z CSIRT?Sprawozdanie końcowe składasz w miesiąc od zgłoszenia (art. 11 ust. 1 pkt 4c) i współdziałasz z CSIRT (art. 11 ust. 1 pkt 5).Zobowiązanie w umowie, przykładowy raport po incydencie.Raport po incydencie tylko odpłatnie albo według uznania dostawcy.
5. Kopie zapasowe
Jakie dane i konfiguracje kopiujesz, jak często i gdzie przechowujesz kopie?SZBI obejmuje mechanizmy dostępności i integralności danych (art. 8 ust. 1 pkt 5 lit. a), a MC wymienia tu kopie zapasowe (odpowiedź 3.3).Plan kopii: zakres, częstotliwość, miejsca i okres przechowywania.Kopie w tej samej sieci albo na tym samym koncie co dane produkcyjne.
Kiedy ostatnio odtworzyłeś z kopii nasze dane i ile to trwało?Plany odtworzenia trzeba testować (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f).Protokół testu odtworzenia z datą, czasem trwania i wynikiem.Kopie są robione, ale testu odtworzenia nie było.
Czy kopie są chronione przed usunięciem albo zaszyfrowaniem przez atakującego?Wzorzec z RW 2024/2690: kopie poza siecią systemu i z kontrolą dostępu (załącznik, pkt 4.2.2 lit. c i d).Opis kopii odseparowanych lub niezmiennych, zasady dostępu do nich.To samo konto administratora ma dostęp do produkcji i do kopii.
6. Ciągłość usług
Jaki czas przywrócenia usługi (RTO) i jaką maksymalną utratę danych (RPO) gwarantujesz w umowie?Plany ciągłości i odtworzenia mają umożliwiać ciągłe i niezakłócone świadczenie usługi (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f).Wartości RTO i RPO w umowie o poziomie usług (SLA), wyniki testów.Dostępność w procentach bez czasu odtworzenia i bez skutków niedotrzymania.
Czy masz plan ciągłości działania dla usługi i kiedy go ostatnio testowałeś?Ciągłość łańcucha dostaw to element SZBI (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e).Streszczenie planu, raport z ostatniego testu albo ćwiczenia.Plan istnieje tylko w głowie administratora.
Co stanie się z naszą usługą, gdy zabraknie Twojego kluczowego dostawcy albo centrum danych?Wzorzec z RW 2024/2690: przy wyborze dostawców liczy się możliwość ograniczenia uzależnienia od jednego dostawcy (załącznik, pkt 5.1.2 lit. d).Opis redundancji, lokalizacja zapasowa, czas przełączenia.Jedna lokalizacja bez planu awaryjnego.
7. Lokalizacja danych
W jakich krajach i lokalizacjach przetwarzasz i przechowujesz nasze dane, łącznie z kopiami?Poradnik NASK-PIB „Od wymagań do działania” wśród punktów do sprawdzenia wymienia wymagania co do miejsca przechowywania i przetwarzania danych (tabela 13).Lista centrów danych i krajów, także dla kopii i zdalnego wsparcia.„Dane są w chmurze” bez wskazania regionu.
Które państwo UE jest Twoim głównym miejscem prowadzenia działalności w rozumieniu ustawy o KSC?Od tego zależy, czy dostawca chmury, centrum danych, usług zarządzanych albo MSSP podlega polskiej ustawie (art. 5a ust. 3-4).Oświadczenie o głównym miejscu działalności, numer w Wykazie KSC albo wskazanie organu w innym państwie.Brak odpowiedzi albo brak przedstawiciela w UE (art. 5a ust. 7).
Czy zmiana lokalizacji danych wymaga naszej zgody albo uprzedzenia?Zmiana lokalizacji zmienia ryzyko, które trzeba ponownie oszacować (art. 8 ust. 1 pkt 1).Klauzula o uprzedzeniu, lista dopuszczonych regionów.Dostawca może przenieść dane bez informacji.
8. Testy i audyty
Czy możemy przeprowadzić audyt albo czy udostępnisz nam sprawozdania z niezależnych audytów?Wzorzec z RW 2024/2690: prawo do audytu lub do sprawozdań z audytu w umowie (załącznik, pkt 5.1.4 lit. e).Klauzula audytowa, ostatnie sprawozdanie z audytu albo jego streszczenie.Zakaz audytu i brak jakichkolwiek sprawozdań.
Kiedy ostatnio testowałeś bezpieczeństwo usługi, np. kontrolowaną próbą włamania (testem penetracyjnym), i jak usuwasz wykryte luki?SZBI obejmuje testowanie systemu i ocenę skuteczności środków (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. b i h).Streszczenie wyników testu, lista działań naprawczych z terminami.Brak testów albo brak planu usuwania luk.
Czy przekażesz nam dowody potrzebne przy kontroli organu i w jakim terminie?Organ może żądać dowodów realizacji wymogów (art. 53 ust. 2 pkt 6) z terminem nie krótszym niż 7 dni (art. 53c ust. 2 pkt 5).Zobowiązanie do współpracy przy kontroli z terminem przekazania dokumentów.Dokumenty tylko odpłatnie albo w terminie 7 dni lub dłuższym.
9. Zakończenie współpracy
Jak i w jakim terminie oddasz nam dane, konfiguracje i dokumentację po zakończeniu umowy?Wzorzec z RW 2024/2690: obowiązki dostawcy przy rozwiązaniu umowy określone w umowie (załącznik, pkt 5.1.4 lit. h).Plan wyjścia: format danych, termin, zakres przekazania.Dane tylko w zamkniętym formacie albo za nieokreśloną opłatą.
Czy po zakończeniu umowy usuniesz nasze dane i swoje konta oraz potwierdzisz to na piśmie?Dostęp trzeba odbierać osobom, które go już nie potrzebują, także personelowi dostawcy (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. n, odpowiedź MC 3.3).Procedura usunięcia, wzór protokołu usunięcia danych i kont.Brak potwierdzenia usunięcia, konta serwisowe zostają.
Czy pomożesz w przejściu do innego dostawcy bez przerwy w usłudze?Bez wsparcia przy przejściu trudno zachować ciągłość łańcucha dostaw (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e).Okres przejściowy w umowie, zasady i stawki wsparcia przy migracji.Wypowiedzenie oznacza natychmiastowe wyłączenie usługi.

Jak ocenić odpowiedzi: punkty, progi i przykład

Ocena ma sens tylko wtedy, gdy liczy się dowód. Deklaracja „mamy kopie” bez protokołu z testu odtworzenia to tylko 1 punkt. Certyfikat, np. ISO/IEC 27001, jest mocnym dowodem, ale tylko w swoim zakresie: sprawdź, czy obejmuje spółkę, lokalizację i usługę, z której korzystasz. Tak samo ministerstwo opisuje oczekiwania wobec Twojej firmy: MC w odpowiedzi 11.6 pisze, że wymagane jest udowodnienie stosowania przepisów, a nie przedstawienie formalnie poprawnych dokumentów.

Po zsumowaniu punktów pełnej ankiety (maksimum 54) stosujemy trzy progi. To nasze założenie, a nie wymóg ustawy, i warto je dopasować do własnej oceny ryzyka:

  • Zielony - 45-54 pkt i żadnego 0 w obszarach krytycznych: akceptacja dostawcy i przegląd w zaplanowanym cyklu.
  • Żółty - 30-44 pkt albo 0 w obszarze krytycznym, które dostawca usunie aneksem lub planem naprawczym z terminem: akceptacja warunkowa.
  • Czerwony - poniżej 30 pkt, odmowa zawiadamiania o incydentach w ustalonym czasie albo 0 w obszarze krytycznym, którego dostawca nie usunie, niezależnie od sumy punktów: zmiana dostawcy albo udokumentowana decyzja zarządu o akceptacji ryzyka.

Wersji skróconej progi nie dotyczą: przy 12 pytaniach rozstrzygają zera, a każde z nich wymaga klauzuli w umowie albo decyzji o akceptacji ryzyka.

Przykład. Producent maszyn rolniczych zatrudniający 180 osób, podmiot ważny z sektora produkcji, utrzymuje zintegrowany system do zarządzania firmą (ERP) w centrum danych firmy hostingowej. Bez tego systemu zakład nie przyjmie zamówień i nie zaplanuje produkcji, więc hosting jest dostawcą krytycznym i dostaje pełną ankietę. Wynik to 34 z 54 punktów.

Przykładowa ocena dostawcy hostingu w ankiecie KSC: punkty w dziewięciu obszarach, razem 34 z 54, wynik żółty
Fikcyjny przykład. Czerwone paski to obszary krytyczne z zerem, żółty pasek to zero poza obszarem krytycznym, a zielony to komplet punktów.

Zera pojawiły się w trzech pytaniach: hosting nie podaje czasu zawiadomienia o incydencie w godzinach (obszar 4), nie przenosi wymagań na podwykonawców (obszar 3) i nie oferuje wsparcia przy przejściu do innego dostawcy (obszar 9). Dwa z tych zer są w obszarach krytycznych. Hosting zgodził się jednak na aneks, a 34 punkty mieszczą się w przedziale 30-44, więc wynik jest żółty.

Co zrobić z wynikiem w umowie i w nadzorze

Wynik ankiety jest wart tyle, ile zmienia w umowie i w nadzorze. Każde 0 i 1 zamieniamy na jedno z trzech działań: klauzulę w umowie, plan naprawczy dostawcy z terminem albo udokumentowaną decyzję zarządu o akceptacji ryzyka. Akceptacja ryzyka należy do zarządu, bo to kierownik podmiotu podejmuje decyzje w sprawie SZBI (art. 8d pkt 1).

Drzewo decyzyjne po ankiecie oceny dostawcy KSC: dostawca krytyczny, progi punktowe, wynik zielony, żółty albo czerwony
Trzy pytania prowadzą od wyniku ankiety do decyzji. Progi 30 i 45 punktów to założenie JSystems do dopasowania w Twojej firmie.

W przykładzie producenta maszyn działania dla czterech obszarów z najniższym wynikiem wyglądają tak:

ObszarWynik i lukaDziałanie
4. Zgłaszanie incydentów2 z 6, brak czasu zawiadomienia w godzinachAneks: zawiadomienie w 2 godziny od wykrycia, kanał całodobowy, dane z art. 12 w 8 i 48 godzin
9. Zakończenie współpracy2 z 6, brak wsparcia przy przejściuAneks: plan wyjścia, przekazanie danych w 14 dni, wsparcie przez 60 dni
3. Podwykonawcy3 z 6, wymagania nie przechodzą na podwykonawcówPlan naprawczy z terminem 6 miesięcy i ponowna ocena obszaru
8. Testy i audyty3 z 6, brak dostępu do sprawozdań z audytuKlauzula: coroczne sprawozdanie z niezależnego audytu albo prawo audytu

Jedynki z pozostałych obszarów, w tym z krytycznych obszarów 2 i 5, zamieniamy tak samo: na klauzule w tym samym aneksie, plan naprawczy albo decyzję o akceptacji ryzyka.

Z globalnymi dostawcami chmury zawiera się często umowy adhezyjne, czyli na standardowych warunkach bez negocjacji. MC radzi wtedy wybierać dostawców z certyfikacją cyberbezpieczeństwa własnych produktów i usług (odpowiedź 3.9), a w odpowiedzi 3.3 zauważa, że certyfikacja dużych dostawców ułatwia zarządzanie łańcuchem dostaw, ale może utrudnić stawianie dodatkowych wymagań, zwłaszcza gdy klient jest dużo mniejszy, i odsyła do zasady proporcjonalności. W takiej sytuacji ankietę wypełniasz sam na podstawie dokumentacji dostawcy, luki zamykasz po swojej stronie, np. konfiguracją MFA i dodatkowymi kopiami danych, a decyzję o akceptacji pozostałego ryzyka zapisuje zarząd.

Wynik i decyzję zapisz w rejestrze dostawców. MC w odpowiedzi 3.3 zaleca aktualny wykaz bezpośrednich dostawców z danymi kontaktowymi i listą dostarczanych produktów, usług i procesów ICT, a RW 2024/2690 opisuje taki rejestr w pkt 5.2 załącznika. Ocenę powtarzaj w zaplanowanych odstępach oraz po istotnych zmianach albo poważnych incydentach u dostawcy, tak jak przewiduje RW 2024/2690 (pkt 5.1.6). Ustawa częstotliwości nie określa, my przyjmujemy raz w roku.

Od czego zacząć: od rejestru dostawców do przeglądu

Sześć kroków, od których zaczyna się ocena dostawców w firmie, która dotąd tego nie robiła:

Sześć kroków oceny dostawców w ustawie o KSC: rejestr, istotność, ankieta, ocena i decyzja, umowa, przegląd
Rejestr i podział na dostawców krytycznych i pozostałych idą na początek, bo bez nich nie wiadomo, komu wysłać pełną ankietę.
  1. Rejestr dostawców. Każdy bezpośredni dostawca z punktem kontaktowym i listą produktów oraz usług (odpowiedź MC 3.3, RW 2024/2690 pkt 5.2).
  2. Istotność. Podziel dostawców na krytycznych, bez których nie świadczysz usługi, i pozostałych.
  3. Ankieta i dowody. Pełna wersja dla krytycznych, skrócona dla pozostałych. Termin odpowiedzi i lista oczekiwanych dowodów idą razem z ankietą.
  4. Ocena i decyzja. Punkty, progi i decyzja: akceptacja, aneks z planem naprawczym albo zmiana dostawcy. Akceptację ryzyka podejmuje zarząd.
  5. Umowa. Klauzule za zera i jedynki, których nie zamyka plan naprawczy ani decyzja o akceptacji ryzyka, w pierwszej kolejności w obszarach krytycznych.
  6. Przegląd. Termin następnej oceny w rejestrze i ponowna ocena po zmianie usługi albo incydencie u dostawcy.

Polityka łańcucha dostaw, rejestr dostawców i wyniki ocen należą do dokumentacji SZBI. Gdzie je umieścić w całej mapie dokumentów, pokazujemy w artykule o tym, jakie dokumenty przygotować do wdrożenia KSC.

Podstawa prawna i źródła

Seria: NIS2 i KSC w praktyce

Ten tekst należy do serii 18 artykułów o obowiązkach z ustawy o KSC. Podstawy znajdziesz w artykule NIS2 i KSC 2.0: kogo dotyczy ustawa o KSC, jakie obowiązki i jakie kary, a pełną listę tematów w przewodniku NIS2 i KSC w praktyce: przewodnik dla zarządu i firmy.

Najczęściej zadawane pytania

O co zapytać dostawcę IT, hostingu i chmury w pierwszej kolejności?
O cztery obszary krytyczne: kto ma dostęp do danych i czy używa uwierzytelniania wieloskładnikowego, w ile godzin od wykrycia zawiadomi o incydencie, jak wykonuje i testuje kopie zapasowe oraz jak odzyskasz dane po zakończeniu umowy. Pełna ankieta obejmuje 27 pytań w dziewięciu obszarach.
Czy certyfikat ISO 27001 dostawcy wystarczy?
Nie zastępuje oceny. Certyfikat jest mocnym dowodem tylko w swoim zakresie, więc sprawdź, czy obejmuje spółkę, lokalizację i usługę, z której korzystasz, a o pozostałe obszary, np. czas zawiadomienia o incydencie, pytaj osobno. Ustawa wymaga uwzględnienia podatności i jakości usług dostawcy (art. 8 ust. 2 ustawy o KSC).
Jak często oceniać dostawców według KSC?
Ustawa nie określa częstotliwości. Rozporządzenie wykonawcze 2024/2690, które wprost stosują m.in. dostawcy chmury, centrów danych i usług zarządzanych, przewiduje przeglądy w zaplanowanych odstępach oraz po istotnych zmianach i poważnych incydentach. Jako założenie przyjmujemy ocenę raz w roku i po każdej istotnej zmianie u dostawcy.
Co zapisać w umowie z dostawcą o zgłaszaniu incydentów?
Czas zawiadomienia w godzinach od wykrycia, całodobowy kanał kontaktu, zakres danych potrzebnych do wczesnego ostrzeżenia i zgłoszenia (art. 12 ustawy o KSC) oraz współpracę przy sprawozdaniu końcowym. Ministerstwo Cyfryzacji w odpowiedzi 6.5 wskazuje, że umowy z dostawcami powinny przewidywać niezwłoczne informowanie o incydentach.
Co zrobić, gdy dostawca odmawia odpowiedzi albo nie spełnia wymagań?
Odmowa to 0 punktów. Jeśli dotyczy obszaru krytycznego, a dostawca nie zgodzi się na aneks ani plan naprawczy, zostaje zmiana dostawcy albo udokumentowana decyzja zarządu o akceptacji ryzyka. Przy umowach adhezyjnych z dużymi dostawcami ministerstwo radzi wybierać tych z certyfikacją, a luki zamykasz wtedy po własnej stronie.

Komentarze (0)

Musisz być zalogowany by móc dodać komentarz. Zaloguj się przez Google

Brak komentarzy...