Opinia indywidualna KRiBSI - jak zapytać, czy system jest wysokiego ryzyka

AI Act - Nadzór, kontrole i kary

Opinia indywidualna KRiBSI - jak zapytać, czy system jest wysokiego ryzyka

W skrócie

Gdy firma nie jest pewna, czy jej system AI jest systemem wysokiego ryzyka albo czy dany obowiązek jej dotyczy, może poprosić organ o oficjalne stanowisko. Wyjaśniamy, czym jest opinia indywidualna KRiBSI, kto może o nią wystąpić, co musi zawierać wniosek, jakie daje skutki i jak go przygotować krok po kroku.

Jak to wygląda w praktyce

Łódzka firma logistyczna rekrutuje co miesiąc kilkudziesięciu kierowców i wdraża narzędzie, które porządkuje zgłoszenia kandydatów według kompletności dokumentów, bez oceny ich kwalifikacji. Dostawca uważa, że to zadanie przygotowawcze z art. 6 ust. 3 AI Act, więc system nie jest systemem wysokiego ryzyka. Dział prawny firmy ma wątpliwości, bo rekrutacja to obszar z załącznika III, a od klasyfikacji zależą obowiązki podmiotu stosującego z art. 26 od 2 grudnia 2027 r. Zarząd pyta, czy da się to ustalić oficjalnie, ile to kosztuje i ile trwa.

Co mówią przepisy

Opinie indywidualne regulują art. 8-18 ustawy o systemach sztucznej inteligencji, stosowane od 28 października 2026 r. Wystąpić może podmiot obowiązany do stosowania AI Act i ustawy albo taki, który planuje działania objęte tymi przepisami (art. 9 ust. 1). Wniosek dotyczy stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego (art. 9 ust. 2) i zawiera:

• wyczerpujący opis stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego w zakresie jednego zagadnienia,
• stanowisko wnioskodawcy co do oceny prawnej,
• dane wnioskodawcy, u przedsiębiorcy nazwę, siedzibę, adres do korespondencji oraz numer REGON, KRS albo NIP (art. 9 ust. 3),
• dowód uiszczenia opłaty 150 zł (art. 9 ust. 4, art. 11 ust. 1),
• oświadczenie, że w dniu złożenia wniosku opisane elementy stanu faktycznego nie są przedmiotem postępowań przed innymi organami i sądami. Przy fałszywym oświadczeniu opinia nie wywołuje skutków prawnych (art. 10).

Braki uzupełnia się w 7 dni, inaczej wniosek zostaje bez rozpoznania (art. 11 ust. 3). Komisja wydaje opinię niezwłocznie, najpóźniej w 30 dni od złożenia wniosku, a w sprawach szczególnie skomplikowanych w 60 dni, o czym informuje wnioskodawcę (art. 12 ust. 1). Niewydanie opinii w terminie uznaje się za wydanie opinii zgodnej ze stanowiskiem wnioskodawcy (art. 12 ust. 3). Opłatę zwraca się m.in. po wycofaniu wniosku przed wydaniem opinii i po upływie terminu bez opinii (art. 11 ust. 4). Kolejny wniosek ten sam podmiot złoży najwcześniej 30 dni po poprzednim (art. 9 ust. 5).

Zobacz też: Szkolenie Gotowość na AI ACT

Opinia wiąże Komisję w zakresie danej sprawy dla stanu faktycznego wskazanego we wniosku. Według art. 13 ust. 1 opinia jest wiążąca także dla „innych organów państwowych oraz jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 12 ust. 2”, czyli tych, których opinii Komisja może zasięgnąć. Czy opinia wiąże wszystkie organy państwowe, czy tylko te, przepis nie przesądza. Zastosowanie się do opinii przed jej zmianą, uchyleniem albo wygaśnięciem nie może szkodzić wnioskodawcy (art. 15 ust. 5). Komisja może zmienić albo uchylić opinię, gdy stwierdzi jej nieprawidłowość, m.in. po zmianie przepisów albo nowych wytycznych Komisji Europejskiej (art. 15 ust. 1). Ma to znaczenie przy klasyfikacji, bo wytyczne do art. 6 są na razie projektem z 19 maja 2026 r., a Komisja Europejska zapowiada wersję ostateczną do końca 2026 r. Opinii nie wydaje się w sprawach toczących się przed Komisją, innym organem lub sądem albo już rozstrzygniętych (art. 14). Opinie po anonimizacji i usunięciu tajemnic trafiają do BIP Komisji (art. 17). Jak samodzielnie ocenić klasyfikację, opisujemy w poście o tym, czy system AI jest wysokiego ryzyka.

Co zrobić krok po kroku

1. Jedno zagadnienie. Dział prawny formułuje jedno pytanie, np. czy narzędzie, którego firma używa jako podmiot stosujący, jest systemem wysokiego ryzyka z załącznika III pkt 4 lit. a), czy mieści się w wyjątku z art. 6 ust. 3. Sprawdza też, czy sprawa nie toczy się przed organem lub sądem (art. 14). Efekt: notatka z pytaniem.
2. Opis stanu faktycznego. Właściciel narzędzia z jego dostawcą opisuje przeznaczenie, dane wejściowe, wynik i sposób jego użycia, rolę człowieka, to, czy system profiluje osoby, oraz wersję i datę wdrożenia. Opinia obejmie tylko opisany stan, więc opis musi być wyczerpujący. Efekt: opis z załącznikami technicznymi.
3. Własne stanowisko. Dział prawny pisze ocenę z podstawą prawną, np. że narzędzie wykonuje zadanie przygotowawcze z art. 6 ust. 3 lit. d) i nie profiluje osób fizycznych, bo system z załącznika III, który profiluje osoby, zawsze jest systemem wysokiego ryzyka. Warunki opisujemy w poście o wyjątku z art. 6 ust. 3. Efekt: stanowisko z uzasadnieniem.
4. Opłata i oświadczenie. Księgowość przelewa 150 zł na rachunek Ministerstwa Cyfryzacji z numerem NIP wnioskodawcy w tytule, a osoba uprawniona do reprezentacji podpisuje oświadczenie o braku postępowań. Efekt: potwierdzenie przelewu i podpisane oświadczenie.
5. Złożenie wniosku. Osoba upoważniona składa wniosek przez formularz online na gov.pl, udostępniony 29 października 2026 r. Potrzebuje profilu zaufanego albo aplikacji mObywatel i skrzynki do e-Doręczeń. Gdy złożenie elektroniczne nie jest możliwe, wniosek można wysłać na papierze. Zapisuje datę złożenia, od której biegną 30 albo 60 dni, i pilnuje 7 dni na uzupełnienie braków. Efekt: kalendarz terminów.
6. Archiwizacja i stosowanie. Compliance przechowuje opinię razem z wnioskiem albo, gdy opinii nie wydano w terminie, dowód złożenia wniosku ze stanowiskiem firmy. Wynik wpisuje do rejestru systemów AI i śledzi w BIP Komisji komunikaty o zmianie stanu prawnego (art. 17 ust. 2). Efekt: wpis w rejestrze z datą opinii.

Jak sprawdzić, że sprawa jest załatwiona

Opinia albo dowód, że Komisja nie wydała jej w terminie, trafia do rejestru systemów AI przy danym systemie razem z opisem stanu faktycznego, którego dotyczy, i listą wynikających z niej obowiązków. Na kontrolę zachowaj wniosek z opisem i stanowiskiem, potwierdzenie opłaty, oświadczenie, korespondencję z Komisją i opinię. Każdą zmianę systemu porównaj z opisem z wniosku, bo opinia wiąże tylko co do wskazanego stanu faktycznego. Przy istotnej różnicy rozważ nowy wniosek. Przebieg ewentualnej kontroli opisujemy w poście o kontroli KRiBSI w firmie.

Podstawa prawna i źródła

• art. 8-18 ustawy z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) (źródło)
• art. 6 ust. 2-4 i załącznik III pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 (AI Act) w brzmieniu po zmianach z rozporządzenia (UE) 2026/1744 (źródło)
• gov.pl, Złóż wniosek o wydanie opinii indywidualnej przez Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (aktualizacja 29.10.2026) (źródło)
• KRiBSI, Opinie indywidualne (źródło)
• KRiBSI, Pierwsze posiedzenie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, 28.10.2026 (zatwierdzenie formularzy) (źródło)
• Komisja Europejska, konsultacje projektu wytycznych w sprawie klasyfikacji systemów AI wysokiego ryzyka (projekt z 19.05.2026) (źródło)

Stan prawny na 3 listopada 2026 r.: AI Act w brzmieniu po zmianach z rozporządzenia 2026/1744 i ustawa o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003). Wytyczne oraz pytania i odpowiedzi Komisji Europejskiej nie są źródłem prawa, ale pokazują, jak Komisja odczytuje przepisy. W sprawach spornych decyzję warto oprzeć na opinii prawnika albo na opinii indywidualnej KRiBSI.

Wróć do listy: 30 najczęstszych pytań i problemów związanych z AI Act i ISO 42001