Wyjątek z art. 6 ust. 3 - kiedy system z załącznika III nie jest wysokiego ryzyka

AI Act - Zakazane praktyki i systemy wysokiego ryzyka

Wyjątek z art. 6 ust. 3 - kiedy system z załącznika III nie jest wysokiego ryzyka

W skrócie

Art. 6 ust. 3 AI Act pozwala, by system z obszaru załącznika III, np. narzędzie, które w rekrutacji tylko porządkuje zgłoszenia kandydatów, nie był systemem wysokiego ryzyka. Z wyjątku korzysta dostawca, a firma kupująca system powinna wiedzieć, na czym oparł ocenę. Opisujemy warunki, wyjątek od wyjątku, dokumentację i rejestrację po zmianach z Digital Omnibus (rozporządzenie (UE) 2026/1744).

Jak to wygląda w praktyce

Krakowski software house zatrudniający 40 programistów sprzedaje moduł, który porządkuje zgłoszenia kandydatów: zamienia przesłane CV w ujednolicone karty, usuwa duplikaty i przypisuje dokumenty do właściwych ogłoszeń. Klient z branży handlowej pyta w przetargu, czy moduł jest systemem wysokiego ryzyka, bo obsługuje rekrutację z załącznika III pkt 4. Zarząd spółki chce odpowiedzieć „nie” i potrzebuje podstawy prawnej, dokumentu oceny i decyzji, czy system trzeba rejestrować.

Co mówią przepisy

Według art. 6 ust. 3 AI Act system z załącznika III nie jest systemem wysokiego ryzyka, gdy nie stwarza znaczącego ryzyka szkody dla zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych osób fizycznych, w tym przez brak znaczącego wpływu na wynik procesu decyzyjnego. Akapit drugi wymaga, by spełniony był którykolwiek z warunków:

• lit. a wąsko określone zadanie proceduralne, np. zamiana nieustrukturyzowanych danych w ustrukturyzowane, kategoryzacja przychodzących dokumentów, wykrywanie duplikatów,
• lit. b poprawienie wyniku zakończonej uprzednio czynności człowieka, np. korekta językowa przygotowanego dokumentu,
• lit. c wykrywanie wzorców decyzji lub odstępstw od nich, bez zastępowania wcześniejszej oceny człowieka i bez wpływania na nią bez weryfikacji przez człowieka, np. sprawdzenie, czy oceniający nie odszedł od własnego wzorca,
• lit. d zadania przygotowawcze do oceny, np. indeksowanie, wyszukiwanie, łączenie danych z innych źródeł albo tłumaczenie dokumentów wstępnych.

Przykłady pochodzą z motywu 53 AI Act. Akapit trzeci zamyka drogę: system z załącznika III, który profiluje osoby fizyczne, zawsze jest systemem wysokiego ryzyka. Profilowanie rozumie się jak w art. 4 pkt 4 RODO (rozporządzenie (UE) 2016/679), czyli jako zautomatyzowaną ocenę czynników osobowych, np. efektów pracy, sytuacji ekonomicznej, wiarygodności lub zachowania.

Zobacz też: Szkolenie Gotowość na AI ACT

Dostawca, który uważa, że system nie jest wysokiego ryzyka, dokumentuje ocenę przed wprowadzeniem systemu do obrotu lub oddaniem do użytku i przedstawia ją na wniosek właściwych organów krajowych (art. 6 ust. 4). Rejestruje też siebie i system w bazie UE (art. 49 ust. 2). Digital Omnibus usunął z danych rejestracyjnych streszczenie powodów oceny i listę państw członkowskich (załącznik VIII sekcja B pkt 7 i 9). Wskazanie warunku z art. 6 ust. 3 zostało (pkt 6), a motyw 22 tego aktu potwierdza obowiązek dokumentowania oceny.

Art. 6 stosuje się do systemów z załącznika III od 2 grudnia 2027 r. Art. 49 należy do sekcji 5 rozdziału III, której przesunięcie dat nie objęło, więc tekst nie rozstrzyga jednoznacznie, od kiedy w praktyce rejestruje się takie systemy. To kwestia sporna. Wyjątek nie zwalnia z zakazów z art. 5, co Komisja Europejska podkreśla w wytycznych w sprawie zakazanych praktyk (pkt 38), ani z art. 4 i, gdy dotyczy, art. 50. Komisja może też aktami delegowanymi dodać, zmienić albo usunąć warunki (art. 6 ust. 6 i 7).

Co zrobić krok po kroku

1. Opisz przeznaczenie systemu. Kierownik produktu zapisuje, do czego system służy według instrukcji obsługi, materiałów sprzedażowych i dokumentacji technicznej, bo to one wyznaczają przeznaczenie (art. 3 pkt 12). Wskazuje też punkt i literę załącznika III, której dotyczy zastosowanie.
2. Sprawdź profilowanie. Zespół danych ustala, czy system ocenia czynniki osobowe osób fizycznych, np. efekty pracy, wiarygodność lub zachowanie. Jeśli tak, wyjątek odpada i system jest wysokiego ryzyka. Punktowanie albo ranking kandydatów zwykle jest taką oceną, bo prognozuje efekty pracy (art. 4 pkt 4 RODO).
3. Przeprowadź test warunków. Dla każdego warunku z lit. a-d zapisz, czy system go spełnia i jaki wynik daje użytkownikowi, oraz uzasadnij brak znaczącego wpływu na wynik decyzji. Wystarczy jeden warunek, ale brak znaczącego ryzyka szkody trzeba wykazać zawsze.
4. Udokumentuj ocenę przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku. Compliance dostawcy przygotowuje dokument oceny: opis przeznaczenia, wynik testu profilowania, wskazany warunek, uzasadnienie, datę i podpis zatwierdzającego członka zarządu. Dokument musi być gotowy do przekazania organowi (art. 6 ust. 4).
5. Zarejestruj system w bazie UE. Przed wprowadzeniem systemu do obrotu lub oddaniem do użytku osoba odpowiedzialna za rejestrację wprowadza dane z załącznika VIII sekcja B pkt 1-6 i 8, w tym warunek z art. 6 ust. 3 (art. 49 ust. 2). Data stosowania tego obowiązku jest sporna, więc dane warto przygotować razem z oceną. Informacje zarejestrowane według art. 49 są co do zasady publiczne (art. 71 ust. 4), dlatego wpis powinien zgadzać się z materiałami sprzedażowymi.
6. Przekaż wynik klientom. Dostawca dołącza do oferty informację o warunku z art. 6 ust. 3 i rejestracji, a kupujący wpisuje do umowy prawo do kopii dokumentacji oceny. Takie zapisy opisujemy w poście o umowie z dostawcą systemu AI.
7. Przeglądaj ocenę przy zmianie. Nowa funkcja, np. ranking kandydatów, nowy rynek albo nowe materiały sprzedażowe uruchamiają ponowną ocenę. Sprawdź ją też po przyjęciu końcowych wytycznych Komisji Europejskiej do art. 6, zapowiedzianych do końca 2026 r., i po ewentualnym akcie delegowanym zmieniającym warunki.

Jak sprawdzić, że sprawa jest załatwiona

Dostawca ma trzy dowody: podpisany dokument oceny sprzed wprowadzenia systemu do obrotu lub oddania do użytku, potwierdzenie rejestracji w bazie UE ze wskazanym warunkiem i rejestr przeglądów po zmianach. Dokumentacji oceny może zażądać właściwy organ krajowy (art. 6 ust. 4). W Polsce organem nadzoru rynku jest co do zasady KRiBSI (Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji). Firma, która używa systemu, zachowuje kopię oceny albo odpowiedź dostawcy oraz własną notatkę klasyfikacyjną, opisaną w poście o sprawdzaniu, czy system AI jest wysokiego ryzyka. Gdy kwalifikacja jest niepewna, można złożyć wniosek o opinię indywidualną KRiBSI. Kosztuje 150 zł, a opinia powinna zapaść w 30 dni, w sprawach szczególnie skomplikowanych w 60 dni (art. 11 i 12 ustawy o systemach sztucznej inteligencji).

Podstawa prawna i źródła

• art. 6 ust. 3-7 i art. 49 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 (AI Act) w brzmieniu po zmianach z rozporządzenia (UE) 2026/1744 (źródło)
• motyw 53 AI Act (przykłady warunków z art. 6 ust. 3), art. 3 pkt 12 i 52, art. 71 ust. 4, art. 113 lit. c i załącznik VIII sekcja B AI Act
• rozporządzenie (UE) 2026/1744, art. 1 pkt 42 (uchylenie pkt 7 i 9 w sekcji B załącznika VIII) i motyw 22 (źródło)
• art. 4 pkt 4 RODO, rozporządzenie (UE) 2016/679 (definicja profilowania) (źródło)
• Wytyczne Komisji w sprawie zakazanych praktyk w zakresie sztucznej inteligencji, C(2025) 5052 final, pkt 38 (źródło)
• Projekt wytycznych Komisji w sprawie klasyfikacji systemów AI wysokiego ryzyka z 19 maja 2026 r. (projekt, wersja angielska) (źródło)
• art. 5 i art. 9-12 ustawy z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (źródło)

Stan prawny na 3 listopada 2026 r.: AI Act w brzmieniu po zmianach z rozporządzenia 2026/1744 i ustawa o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003). Wytyczne oraz pytania i odpowiedzi Komisji Europejskiej nie są źródłem prawa, ale pokazują, jak Komisja odczytuje przepisy. W sprawach spornych decyzję warto oprzeć na opinii prawnika albo na opinii indywidualnej KRiBSI.

Wróć do listy: 30 najczęstszych pytań i problemów związanych z AI Act i ISO 42001